DEZENFEKTANLAR

Dezenfektanlar

İÇME SUYU DEZENFEKSİYONUNDA OLUŞAN ZARARLI YAN ÜRÜNLERİN AZALTILMASI VEYA YOK EDİLMESİ

Dezenfeksiyon yan ürünleri, dezenfektan ve sudaki organik maddelerin birleşerek oluşturduğu maddelerdir. Araştırmalar sonucunda, konu edilen yan ürünlerin zaman içinde veya kontrol edilemediği durumlarda sağlık problemleri ve bazı kanser türlerini tetikleyici etki yaptığı, belirlenmiştir.

Bilindiği gibi tüm kanser vakaları vucutta yavaş gelişen ve istenmeyen birikimlerin neden olduğu çeşitli katagorilerde sınıflandırılan hastalıklardır. İçme suyunda oluşan en önemli zararlı yan ürünler ise;

• Klorit (ClO2); Klordioksit (ClO2) ile yapılan içme suyu dezenfeksiyonunda oluşur.
Bromat (BrO3); Ozon (O3) ile yapılan içme suyu dezenfeksiyonunda oluşur.
Trihalometan (THM) Gaz Klor (Cl2) ile yapılan içme suyu dezenfeksiyonunda oluşur.
Haloasetikasit (HAA5) Gaz Klor (Cl2) ile yapılan içme suyu dezenfeksiyonunda oluşur.
Ağır metal birikimleri (Cu+Ag) ion ile yapılan su dezenfeksiyonunda oluşur.
Görüleceği gibi, kullanım miktarları kontrol altında tutulsa dahi, bahsedilen dezenfektanlar potansiyel tehlike arzederler.

Yerinde üretilen Hipoklorozon (Klor ve Oksijen bazlı dezenfektan) ürünlerinde, yukarıdaki yan ürünler, yerinde üretimin daha etkili olması nedeniyle, suda istenen bakiye klor ihtiyacı ölçülebilir en az seviyede bırakıldığında %20-50 daha az üretilirler.

DEZENFEKTANLAR;

Konsantre-Ticari Sodyum Hipoklorit pH 13.0-13.5;
Klor ve kostik uygun şartlarda birleştirilerek içinde %12-15 klor ihtiva eden Sodyum Hipoklorit elde edilir. 8-10 gr/lt NaOH ihtiva eder, (Yerinde üretilen Hipoklorit'ten 50 kat fazla kostik içerir) Hızlı klor kaybeder ve sodyum klorat oluşur. pH değeri 13.0-13.5 civarındadır. Yüksek pH değeri nedeniyle dezenfeksiyon etkisi çok yavaş ve gecikmelidir.


[ %15 Hipoklorit 27 °C Karanlık ortamda, 28 günde %28 Klor kaybeder ve 108.1 gr/lt. Ölçülür. ]*
Kaynak: Water and Wastewater applications. Leonard W. Casson. James W. Bess,Jr.

pH DEĞERİNE BAĞLI ETKİNLİK TABLOSU

Dezenfektan Tablosu
Yerinde Sodyum Hipoklorit Üretimi pH 8.5:

Sodyum Hipoklorit [pH8.5 değerinde] gerektiği yerde Su, Tuz ve Elektrik kullanarak, Titanyum anot ve katot içeren modern elektrolizörlerde standart 8 gpl üretilmektedir.Titanyum anotlar kıymetli metal oksit katalistleriyle kaplanarak değişmeyen verimle üretim yaparlar ve ürün kullanılmak üzere depolanır. Üretilen Hipoklorit, düşük pH8.5 nedeniyle Konsantre hipoklorit'ten 10 kat hızlı ve etkilidir. Düşük maliyetli ve Zararlı klor bileşikleri içermeyen bir üründür. Gaz klor ve Su dezenfeksiyonunda oluşan zararlı ve kanserojen yan ürünler meydana gelmez, Düşük pH8.5 nedeniyle Hızlı ve etkilir.

Yerinde Hipoklorozon üretimi:

Hipoklorit ve Oksijen bazlı oksitleyiciler, gerektiği yerde Su, Tuz ve Elektrik kullanarak üretilebilmektedir, konsantre ve yerinde üretilen Hipokloritlerden hızlı ve etkilidir, düşük maliyetli ve zararlı klor bileşikleri içermeyen bir üründür. Gaz klor ve Su dezenfeksiyonunda oluşan zararlı ve kanserojen yan ürünler azdır, düşük dozlama, düşük bakiye klor ile etkili sonuçlar alınır. Oksitleyiciler nedeniyle hızlı ve etkilir. Hipoklorit [OCl], Hipoklorus asit [HOCl], Ozon [O3], Klordioksit [ClO2], ihtiva eder. [Sodyum Hipoklorit%80 ve oksitleyiciler%20].

Yerinde Hipoklorus asit [HOCl] %90 üretimi:

Dezenfektan,Su dezenfeksiyonu Hipoklorus asit, gerektiği yerde Su, Tuz ve Elektrik kullanarak, FTM veya Ion değiştirici Membrane teknolojisiyle üretilebilmektedir, düşük pH, yüksek ORP değerindeki ürün, bu nedenle Konsantre ve yerinde üretilen Hipokloritlerden
hızlı ve etkilidir. En önemli özelliği, klor gazı-su reaksiyonunda oluşan zararlı klor bileşikleri oluşmaz, ürün; %90 Hipoklorus asit, %10 Hipoklorit içerir. Klor gazı içermez, 5.5-6.5 pH arasında en etkili durumdadır.
Hypoklorus Asit Denge Diagramı

Gaz Klor [Cl2]:

Son yıllarda analitik cihazların gelişmesiyle suda bulunan organiklerin gaz klorla yaptığı bileşiklerin ölçülebilmesi (1976), bu bileşiklerin kanserojen ve toksik oldukları, yapılan ileri çalışmalarla Klorun kullanım miktarıyla paralel olarak, bu bileşiklerden, THM ve DOM bileşiklerinin mesane, bağırsak kanserine, böbrek, sinir sistemi, karaciğer, göz, üreme sistemlerinde olumsuz etkilere neden olduğu tespit edilmiştir.


Klorla-Organik maddelerin birleşmesi sonucunda Haloasetik asit (HAA) oluşabilmektedir. HAA’ lar beyin, sinir sistemi, karaciğer, böbrekler, gözler ve üreme sistemleri üzerinde olumsuzluklara neden olabilmektedir.


Günümüzde ucuz olması, taşınabilmesi nedeniyle gaz klor kullanımı halen devam etmektedir. Temiz su şebekelerinde dahi, suya karışan kirli suların klor kullanımını istek dışı da olsa arttırdığı, buna bağlı, sudaki zararlı klor bileşiklerininde arttığı bir gerçektir. Gaz klorun, organik bileşiklerle yaptığı zararlı yan bileşiklerin seviyesi kalkınmış ülkeler tarafından çeşitli alternatiflerle düşük tutulmakta, böylece zararları azaltılmaya çalışılmaktadır*.


* Kaynak: Dr. Mehmet Çakmakçı Dr. Bestamin Özkaya
Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Ocak 2011

* 17.02.2005 Tarihli Resmi gazetede yayınlanan 25730 sayılı “İnsanı Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik” de toplam THM konsantrasyonu 1.01.2013 tarihinden itibaren 0.1 mg/L olarak belirlenmiştir.


Müsade edilen maksimum TTHM konsantrasyon değerleri
   
ÜLKE

TTHM Limit Değeri

Avrupa Birliği Direktifi (93/83/EC)

100

Türkiye

100

   
1.Ocak. 2013’ den itibaren geçerlidir.

 

Yerinde Klor di Oksit [ClO2] üretimi:

Klor di oksit gaz formundadır, depolanamaz ve sıkıştırılamaz, toplamda öldürdüğü mikroorganizma miktarı klordan fazla olmasına rağmen Hypoklorus asit kadar hızlı değildir, Sodyum Klorit ile HCl reaksiyonu ile elde edilir, bu nedenle suda Klorit (ClO2) bakiyesi bırakır, yapılan deneylerde karaciğer ve beyin hacimlerinde azalmaya neden olduğu tespit edilmiştir. Suda 0.2-0.5 mg/lt. max. bulunmasına müsade edilen miktardır.* Üretim hammadde girdileri ve maliyeti önemlidir. Genellikle, dozlama ve karışım ünitesi ücretsiz verilerek, kullanıcıya hammadde temini va satışı şeklinde uygulanmaktadır.


*Kaynak: 2005 Richardson. Who,İtalya,İngiltere.

Ozon [O3]:

Su ve atıksu dezenfeksiyonu amacıyla kullanılan ozon güçlü bir oksitleyicidir. Gaz klor-su birleşiminde oluşan zararlı ve kanserojen yan ürünler üretmez, koku tat giderme dahil kullanılmaktadır. Klor gazının yoğun kullanıldığı ön klorlamada kanserojen yan ürünleri (THM-HAA5) önlemek için gaz klor yerine kullanılmaktadır, ancak, Ozon'da suda Bromür ile reaksiyona girerek, kanser riski oluşturan bromat yan ürünleri oluşturur. Kullanım ve tüketim sularında yüksek oranda bromat bulunması, böbrek, sinir sistemi rahatsızlıklarına neden olmaktadır. WHO, (2005) Tarafından bromatın max. konsantrasyonu 10µg/L olarak belirlenmiştir. Aynı yıl (Şubat 2005) Resmi gazetede yayınlanarak, Türkiye'de de uygulanmaya konulmuştur. Ozon; kararsız olması, ortamdan çabuk uzaklaşması metal oksitlemede yetersiz kalması ve pratikte son kullanıcı tarafından ölçülememesi nedeniyle birincil dezenfektan sınıfında olamamıştır. Bu nedenle Ozon kullanımı, klor kullanımını ortadan kaldırmaz. Yatırım ve İşletme maliyeti önemlidir. Ozon yatırımından ne beklendiği, Ozon'nun teknik ve ekonomik olarak istekleri karşıladığından emin olunmalıdır. Ozon, aşındırıcı, tehlikeli ve zehirli bir gazdır, tüm emniyet tedbirlerinin uzmanlarca alınması gerekir.

İon [Cu+Ag]:

Bilinen en eski yöntemlerden olmasına rağmen, özellikle yüzme havuzlarında tekrar kullanılmaya başlandığı görülmektedir. İçme sularında kullanılması ciddi tehlike riski oluşturur. Ortama verdiği ağır metal iyonları nedeniyle insan sağlığı açısından ciddi riskler oluşturmaktadır.
İşletilmesi ve suya verilen metal ion kontrolunün zor olması yanında, dezenfeksiyon işleminin çok yavaş olması nedeniyle tercih edilmemesi ve kullanılmaması gereken birincil sistem olarak görünmektedir.

DEZENFEKTANLAR